Leids ontzet

Leids ontzet

Zo langzamerhand komen we bij het meest bekende deel van de Leidse geschiedenis, de bezetting door de Spaanse gouverneur Requesens en natuurlijk de daarop volgende bevrijding, ofwel het Leids Ontzet. Natuurlijk werd de oorspronkelijke bevrijding gevierd. De Spaanse bezettende tropen hadden hun kampementen zo haastig moeten verlaten dat, tenminste, zo gaat het verhaal, de potten met eten nog boven de kampvuren hingen. Het bezetten van een stad ging in die tijd eenvoudig. Men omsingelde de stad en sneed al het vervoer van voedsel af. De bedoeling was natuurlijk dat de bewoners van de honger vanzelf zouden opgeven. Tijdens de tweede Leidse bezetting, want Valdez had het al eerder geprobeerd in oktober 1573 tot maart 1574. Toen zorgde de slag om de Mookerhei voor een beƫindiging van de bezetting. Maar de Spanjaarden kwamen terug en hadden geen probleem de stad opnieuw te omsingelen en af te sluiten van de buitenwereld.

Behalve de honger kregen de Leidenaren ook nog eens last van besmettelijke ziekten zoals de pest. De bestuurders van de stad hadden geen maatregelen genomen om een bezetting te weerstaan. Er was dus al een tekort aan eten, de ziekten zouden de rest doen. Er zijn toch mensen naar buiten gekomen, naar de Spanjaarden om te berichten hoe slecht het wel ging met de inwoners. Maar er waren natuurlijk ook aanhangers van de Prins van Oranje bij. Die brachten postduiven naar de prins en die vlogen met gemak over de muren en verschansingen met het goede nieuws dat het ontzet op handen was. De stadssecretaris, maar vooral de leider van de verdediging, Jan van der Does wilden van geen opgeven weten en bleven volhouden dat de prins redding zou brengen.

Burgemeester Pieter Adriaanszoon van der Werff bood zelfs zijn eigen lichaam aam als voedsel voor de hongerende bevolking, zo sterk waren de leiders van de opstand tegen opgeven. Eigenlijk bood hij alleen zijn arm aan en het is bijna honderd procent zeker dat we hier te maken hebben met propaganda om er voor te zorgen dat de Leidenaren niet zouden opgeven.

De prins besloot om de omgeving van de stad onder water te zetten en zo de Spanjaarden te dwingen de stad achter te laten. Dat lukte in het begin eigenlijk helemaal niet, het land liep pas onder toen er een storm opstak die het water opstuwde.

Toen in de nacht van 2 op 3 oktober een groot stuk van de muur instortte zijn de Spanjaarden daar blijkbaar zo van geschrokken dat ze onmiddellijk op de vlucht sloegen. Een uitsluiper, Cornelis Joppensz, ontdekte zelf nog potten met peen en uien stamppot, vers gekookt voedsel dus.

Nu eten niet alleen de inwoners van de stad Leiden regelmatig hutspot, speciaal op 3 oktober dus, maar het is een van Nederlands meest bekende dissen.